Korece 은/는 ve 이/가 ekleri: aradaki fark, örneklerle

은/는 konuyu, yani cümlenin hakkında olduğu şeyi, çoğunlukla da önceden bilinen bir şeyi belirtir; ayrıca Korecenin karşıtlığı (“bu, şunun aksine”) gösterme yoludur. 이/가 yeni bilgiyi belirtir: boşluğu dolduran kişi veya şey. “Kim?” ya da “ne?” sorusunun cevabının 이/가 almasının nedeni budur.

Her iki ek de bir ismin hemen arkasına gelir ve ismin ünsüzle (bir 받침) mi yoksa ünlüyle mi bittiğine göre iki biçimi vardır. Bu kısım mekaniktir. Asıl zor olan ikisi arasında seçim yapmaktır ve bu rehberin büyük bölümü bununla ilgilidir.

Kısa özet

Bütün sistem tek bir tabloda. 받침 kontrolü, 이에요/예요 için zaten kullandığınız kontrolün aynısıdır.

İlk derslerden itibaren bu eklerle birlikte gelen birkaç sabit alışkanlık var:

• 씨 alan bir isim her zaman 는 veya 가 alır, çünkü 씨 ünlüyle biter: 민수 씨는, 민수 씨가.
• 있어요 ve 없어요 öncesinde, var olan veya eksik olan şey 이/가 alır: 책이 있어요.
• 아니에요 öncesinde isim 이/가 alır, asla 은/는 almaz: 학생이 아니에요.
• 누구 (“kim”) artı 가, 누가 olur.

• 저는 학생이에요.Ben öğrenciyim. (Bana gelince, öğrenciyim.)1A
• 선생님은 한국 사람이에요.Öğretmen Koreli.1A
• 책이 있어요.Bir kitap var. / Bir kitabım var.1A
• 아니요, 학생이 아니에요. 선생님이에요.Hayır, öğrenci değilim. Öğretmenim.1A

Yeni bilgi mi, bilinen bir konu mu

Bir sohbeti sahne gibi düşünün. 은/는 sahnede zaten bulunan bir şeyi ya da sonrasında söyleyeceğiniz şeyin konusu olarak oraya koyduğunuz bir şeyi gösterir. 이/가 sahneye yeni bir şey getirir ya da hangisi olduğunu seçer.

Bu yüzden kendini tanıtma 저는 ile başlar. Birine bir insanın var olduğunu söylemiyorsunuz; “bana gelince” diyor, sonra yeni kısmı, 학생이에요, ekliyorsunuz. Yeni kısım konunun ardından, ekin içinde gelir.

이/가 ise tersine çalışır. Yeni kısım ismin kendisidir. 책이 있어요 dediğinizde haber kitaptır: bir tane var. 뭐가 있어요? diye sorduğunuzda hangi şeyin boşluğu doldurduğunu soruyorsunuz ve cevap da 이/가 alır.

Soruya cevap testi. Seçiminizi kontrol etmenin en hızlı yolu, cümlenizin hangi soruya cevap verdiğini hayal etmektir.

Soru “kim?” veya “ne?” ise, ona cevap veren sözcük 이/가 alır. 누가 와요? kimin geldiğini sorar, bu yüzden cevap 민수 씨가 와요 olur, 민수 씨는 와요 değil. Burada 은/는 ile cevap vermek, soruyu cevaplamak yerine konuyu Minsu'ya çeviriyormuşsunuz gibi duyulur.

Soru daha önce adı geçmiş birini ilgilendiriyorsa, ad konudur ve 은/는 alır. 민수 씨는 학생이에요? Minsu'yu sorar, bu yüzden cevap onu konu olarak tutar: 네, 민수 씨는 학생이에요.

• 누가 와요? — 민수 씨가 와요.Kim geliyor? — Minsu geliyor.1A
• 누가 학생이에요? — 민수 씨가 학생이에요.Öğrenci kim? — Minsu öğrenci.1A
• 뭐가 있어요? — 책하고 공책이 있어요.Ne var? — Bir kitap ve bir defter var.1A

Sonuncuya dikkat edin. 하고 ile bağlanmış iki isimde 이/가 yalnızca son isimden sonra gelir.

Karşıtlık: 은/는'nin öteki görevi

은/는'nin gündelik konuşmada daha da önemli olan ikinci bir kullanımı vardır: bir şeyi bir başkasıyla karşılaştırır. Yan yana iki cümlenin ikisi de 은/는 kullandığında, Korece dinleyen kişi “bu ... ama şu ...” diye duyar.

Bunu iki kişiyi tanıtırken bile görürsünüz: 저는 학생이에요. 민수 씨는 선생님이에요. Her kişi bir konudur ve çift bir karşıtlık olarak okunur: ben öğrenciyim; Minsu ise öğretmen.

Nesnelerde de aynıdır. Neyin olduğunu ve neyin olmadığını söylemek karşıtlık için doğal bir yerdir; bu yüzden normalde 이/가 alan 있어요 ve 없어요, iki şeyi karşılaştırırken 은/는'ye geçer.

• 저는 학생이에요. 민수 씨는 선생님이에요.Ben öğrenciyim. Minsu öğretmen.1A
• 커피는 있어요. 그런데 물은 없어요.Kahve var. Ama su yok.1A
• 이것은 책이에요. 저것은 공책이에요.Bu bir kitap. Şu ötedeki bir defter.1A

Yalnızca kahve olduğunu bildiren 커피가 있어요 ile söylenmemiş bir “ama başka bir şey eksik” taşıyan 커피는 있어요'yu karşılaştırın. Ardından hiçbir şey gelmese bile Korece dinleyen kişi öbür yarıyı bekler.

Öğretmenlerin gerçekte gördüğü hata

Öğrenenler sık sık 은/는 ile 이/가'yı karıştırmaktan sakındırılır ve gerçekten de karıştırırlar. Ancak Seul'deki sınıflarımızda daha yaygın hata başkadır: iki eki de hiç söylememek.

Bir başlangıç düzeyi öğrenci 저 학생이에요 ya da 책 있어요 der ve devam eder. Bu anlaşılabilir. Korece konuşanlar kısa, rahat konuşmada ekleri gerçekten düşürür ve öğrenenler bunu duyar. Sorun şu ki, her yerde düşürdüğünüzde, eklerin taşıdığı bilgiyi de düşürürsünüz. Dinleyiciniz artık neyin yeni olduğunu, neyin konu olduğunu ve karşıtlık kastedip etmediğinizi ayırt edemez. Kısa bir cümlede sorun olmaz; birkaç cümlelik bir konuşmada sizi takip etmeyi zorlaştırır. Öğrenirken ekleri koruyun, hem konuşmada hem yazıda. Neyi düşürdüğünüzü bildiğiniz zaman, sonradan düşürmeye başlayabilirsiniz.

İkinci hata, karşıtlık kastedilen yerde 이/가 kullanmaktır. Birinin kahve ve su olup olmadığını sorduğunu düşünün. Bir öğrenci şöyle cevap verir:

• 커피가 있어요. 물이 없어요. İki cümle de tek başına doğrudur, ama birlikte aralarında bağ olmayan iki ayrı rapor gibi duyulur.
• 커피는 있어요. 그런데 물은 없어요. Bir Korelinin söyleyeceği budur. İki isimdeki 은/는, dinleyiciye onları karşılaştırdığınızı söyler.

Basit bir alışkanlık yardımcı olur: cümlenizin Türkçede “... ama ...” biçimi varsa, iki ismin de 은/는 alması gerekip gerekmediğine bakın.

Sınıfta bunu şöyle yapıyoruz. Etiketleri, yani konu ve özneyi, tek başına öğretmeyi denedik ve pek işe yaramadı: bir öğrenci kuralı tekrar edebiliyor, yine de sonraki cümlede iki eki de düşürebiliyordu. Daha iyi işleyen, yukarıdaki soru testidir. Soruyu yüksek sesle soruyoruz, 누가 와요? veya 민수 씨는 학생이에요?, ve cevap eki ile birlikte geri gelmek zorunda. Ayrıca öğrencilerden, sınıf dışında Korelilerin onları düşürdüğünü duysalar bile, öğrenirken her eki korumalarını istiyoruz.

Kendi sayfalarımızın da sınırları var. 은/는 dil bilgisi sayfası konuyu açıklar ve örnek verir; sizi alıştırmayla çalıştırmaz. Seviye 1A'nın 3. dersindeki alıştırma seti çalıştırır ve kısadır; bu yüzden onu işin tamamı değil, bir başlangıç sayın.

Sık sorulan sorular

은/는 konu, 이/가 özne midir?

Bu yararlı bir ilk etikettir ve birçok ders kitabı bunu kullanır. Uygulamada, bir cümlenin öznesi iki eki de alabilir. Belirleyici olan, ismin yeni bilgi veya bir sorunun cevabı olup olmadığı (이/가) ya da önceden bilinen veya karşıt tutulan bir şey olup olmadığıdır (은/는). Etiketler hatırlamaya yardım eder; soru testi seçmeye yardım eder.

Neden 저는'yi bu kadar sık duyuyorum da 저'yi 이/가 ile neredeyse hiç duymuyorum?

Çünkü 저 neredeyse her zaman zaten sahnededir: konuşan sizsiniz. Kendinizi tanıtırken kendinizi konu olarak koyar, yeni kısmı ardından eklersiniz. “Ben” ile 이/가'ya yalnızca “kim?” sorusunun cevabı sizseniz ihtiyaç duyarsınız ve bu biçim şekil değiştirir. Onunla daha sonraki bir seviyede karşılaşacaksınız.

Koreliler düşürüyorsa ekleri gerçekten kullanmam gerekir mi?

Koreliler anlam bağlamdan açıkça anlaşıldığında düşürür. Öğrenen olarak, ne zaman açık olduğuna dair henüz bir sezginiz yok; bu yüzden ekleri koruyun. Koreceniz daha katı değil, daha net duyulur ve öğretmeniniz hangisini kastettiğinizi bildiğinizi görebilir.